Om te kunnen veranderen, is het belangrijk dat je begrijpt hoe wij als mens in elkaar zitten. Hoe werkt ons verstand? En hoe reageert ons lichaam daarop?

Ik leg dit uit aan de hand van een eenvoudige tekening. Deze uitleg is ontwikkeld door Dr. Fleet.

Dr. Fleet was een kraker. Hij zag vaak dezelfde mensen terugkomen in zijn praktijk met dezelfde klachten. Daardoor ging hij zich afvragen: waar komen die klachten nu echt vandaan? Hij ontwikkelde een manier van uitleggen waardoor mensen inzicht kregen in de oorzaak van hun lichamelijke klachten. Die uitleg wil ik graag met jou delen.

Dr. Fleet tekende een grote cirkel met daarin een kleinere onderverdeling. De grote cirkel staat voor onze mind, onze geest. Deze bestaat uit twee delen:

• Het bewustzijn
• Het onderbewustzijn

Je onderbewustzijn kun je zien als een enorme archiefkast. Hierin liggen al je herinneringen en ervaringen opgeslagen. Alles wat je ooit hebt meegemaakt zit daarin. Zowel positieve als negatieve ervaringen.

Veel van wat daar ligt opgeslagen, herinner je je niet meer bewust. Toch heeft het invloed.

Een simpel voorbeeld.

Stel dat je als peuter bij je moeder bent. Ze zegt dat ze even iets gaat weggooien. Geen probleem. Maar ze doet dat om het hoekje, waardoor ze even uit beeld is. Ze komt gewoon weer terug, dus er is feitelijk niets aan de hand.

Toch kan er op dat moment in je onderbewustzijn al een klein linkje worden gelegd binnen het thema verlaten worden. Dat hoeft in het dagelijks leven echter nog geen probleem te zijn. 

In de tekening stel ik zo’n linkje voor als een zwarte stip. Een thema, bijvoorbeeld verlaten worden of je eenzaam voelen, stel ik voor als een witte cirkel.

Een paar jaar later zit je op de basisschool en voel je je een keertje buitengesloten door je klasgenoten. Ook hier wordt weer een linkje gelegd en opgeslagen in je onderbewustzijn. Nog een zwarte stip in hetzelfde thema.

Al die linkjes die met hetzelfde onderwerp te maken hebben, vormen samen een cluster. Hoe vaker je vergelijkbare situaties meemaakt, hoe groter dat cluster wordt. Je onderbewustzijn geeft er steeds meer lading aan. Meer dan je in eerste instantie van die situaties op zichzelf staand zou denken.

En dit hele proces gebeurt in je brein zonder dat je je daar bewust van bent.

Hoe groter dus het cluster, hoe moeilijker het is om dit oude patroon in een nieuw patroon te veranderen.

Het goede nieuws is, het kan wel! Maar het cluster blijft ergens aanwezig in je onderbewustzijn. Het zal dus vaak wel een kwetsbaar punt blijven in je leven.

Ons onderbewustzijn is voor ongeveer 93 procent verantwoordelijk voor hoe wij handelen. Wist je dat? Dat is veel hè. Dat betekent dat we het grootste deel van de tijd automatisch reageren.

Je kunt het goed zien in verhitte discussies aan de vergadertafel. Waar de één opeens een beschuldiging naar de ander eruit flapt, en de ander bijvoorbeeld heel stil aan tafel zit en zwijgt. Misschien neem je je daarna voor dat je het volgende keer anders gaat doen. Maar als je weer in die situatie zit, reageer je opnieuw op dezelfde manier.

Dit komt doordat dit situaties zijn waarin je automatisch reageert, vanuit je onderbewustzijn. Het cluster dat daar zit, bepaalt je reactie. Bij de één zit er een cluster dat zorgt voor snel reageren of beschuldigen. Bij de ander zit er een cluster van zwijgen. Beide zijn ooit aangeleerd door eerdere ervaringen.

Dan hebben we ook nog het bewuste gedeelte, het bovenste gedeelte van het mannetje.  Dat is je verstand, je bewuste denken.

Wij denken vaak dat ons verstand de baas is. Dat onze gedachten de baas zijn. Maar dat klopt niet helemaal. Ons bewustzijn is slechts voor ongeveer 7 procent verantwoordelijk voor ons gedrag en onze acties. Ons verstand is dus niet de baas.

Waarom dit essentieel is

Ik hoop dat de uitleg voor jou tot nu toe helder is.

Dit plaatje zal ik er nog vaker bijpakken en meer uitleg over geven. Het begrijpen hiervan is essentieel als je van je klachten af wilt komen.

Onthoudt: Onder de angst die je voelt, onder die overspoeling van emotie, ligt iets anders als oorzaak. Het gaat niet zozeer om de situatie zelf, maar om hoe jij die situatie interpreteert. En hoe jij situaties interpreteert komt vanuit je onderbewustzijn. 

In het volgende deel van deze module ga ik dieper in op de rol van onze bewuste gedachten en hoe die invloed zijn op onze reacties en emoties.