Tegenwoordig worden we dagelijks blootgesteld aan een overvloed aan prikkels. Of het nu gaat om geluiden, beelden, geuren of informatie, ons zenuwstelsel heeft soms moeite om al deze prikkels te verwerken.
Overprikkeling betekent eigenlijk dat u zenuwstelsel de hoeveelheid en intensiteit van de prikkels die u ervaart, niet aankan. Het is meer dan uw zenuwstelsel op dat moment kan verwerken.
Hoe herkent u of u overprikkeld bent?
U kunt op verschillende manieren hinder ondervinden van overprikkeling. Dit kunt u op zowel fysiek als mentaal vlak merken.
Fysieke symptomen kunnen zijn: hoofdpijn, vermoeidheid, spierspanning, maagklachten en een verhoogde hartslag (hartkloppingen).
Mentale symptomen kunnen bestaan uit: irritatie, angstgevoelens, een gejaagd gevoel, concentratieproblemen, prikkelbaarheid en het sneller reageren vanuit emoties.
Mensen die overprikkeld zijn, kunnen zich terugtrekken, rust zoeken in een prikkelarme omgeving en moeite hebben om met anderen te communiceren.
Voor meer informatie over het sneller reageren vanuit emoties, kunt u de video bekijken over de Window of tolerance.
Hoe raakt u overprikkeld?
U raakt overprikkeld wanneer u meer prikkels ontvangt dan uw hersenen kunnen verwerken.
Dit betreft verschillende vormen van informatie en prikkels die u doorheen de dag ervaart. Ons autonoom zenuwstelsel speelt hierbij een belangrijke rol. Uw lichaam kan op veel verschillende manieren stress ervaren en onder spanning staan. Vaak zijn we ons hier niet eens van bewust. Dit kan maanden, jaren en soms zelfs uw hele leven lang duren.
Er zijn verschillende strategieën die belastend zijn voor uw lichaam:
- Piekeren (Zich zorgen maken) is belastend voor uw lichaam. Het is een controlestrategie om een welbepaalde negatieve of vervelende situatie onder controle te krijgen.
- Analyseren; gedachten over uzelf of over wat een ander van u zou denken.
- Angsten over uzelf; dat kunnen reeds heel kleine zaken zijn die u niet beseft. Bijvoorbeeld: u bent niet goed genoeg, u faalt, u doet het niet goed, u bent het niet waard, enzovoort.
Al deze manieren geven stresssignalen door aan uw zenuwstelsel, waardoor u in een staat van alertheid komt. Dit houdt in dat het gaspedaal van uw autonome zenuwstelsel wordt ingedrukt en de belasting op uw zenuwstelsel toeneemt.
Misschien bent u al jarenlang aan het piekeren, maakt u zich zorgen over wat een ander van u zou denken of ervaart u een ander negatief gevoel waardoor u de indruk hebt dat u het niet goed genoeg doet. U vraagt zich af waarom het een ander wel lukt, maar u niet…
Hierdoor staat u voortdurend onder druk en bouwt de spanning zich steeds verder op.
Geschreven door
Tessa in ’t Veld, therapeutisch hulpverlener.
Tessa heeft 20 jaar gewerkt als begeleider, maatschappelijk assistent en casemanager in de geestelijke gezondheidszorg.Ze heeft veel ervaring en kennis opgedaan binnen het werken in verschillende settings. Door vooral naast de cliënt te staan heeft ze veel mensenkennis opgedaan en verbinding met de medemens voorop staan. Bij Breinfijn is ze gericht op angst, paniek en (chronische) stress klachten.
Ook stress (te laat komen, conflicten, onzekerheden of iets vergeten, zijn voorbeelden van kleine stressmomenten die we doorheen de dag ervaren) slaapgebrek, intense sociale interactie, blootstelling aan sterke zintuiglijke prikkels (ffel licht of harde geluiden) en een overvloed aan informatie (zoals social media) kunnen factoren zijn die bijdragen aan overprikkeling.
De mate waarin iemand gevoelig is voor overprikkeling kan variëren. Wat voor de ene persoon overweldigend is, kan voor de andere mogelijk geen enkel probleem vormen. Dit houdt verband met uw persoonlijke eigenschappen, de wijze waarop u met situaties omgaat en uw actuele draagkracht.
Wat kunt u doen om overprikkeling te verminderen?
Wij hebben een aantal tips die u kunnen helpen als u overprikkeld bent:
- Rust nemen wanneer het nodig is, en even tijd nemen om te herstellen:
Het is belangrijk om dingen te doen zonder dat er te veel druk op ligt. Ga dus niet mediteren, wandelen of yoga beoefenen met de verwachting dat de overprikkeling direct verdwijnt. Dit kan juist averechts werken.
U gaat dan de strijd aan met uw klachten; u aanvaardt niet dat ze er zijn.
Neem uw rust niet vanuit angst of controle, maar vanuit behoefte. Wat vindt u aangenaam?
- De input van externe prikkels verminderen::
Doe iets wat u aangenaam vindt, zoek bijvoorbeeld een prikkelarme omgeving op of zet even uw muziek in de wagen uit. Staar even uit het raam of drink een tas thee.
- Leren om voor uzelf te zorgen:
Niet alleen is een goede basis van voldoende rust, slaap, ontspanning en gezonde voeding goed voor u. Leer ook uw grenzen kennen en bewaak deze. U mag “nee” zeggen wanneer u merkt dat u te veel hooi op uw vork neemt. Leer uzelf prioriteiten te stellen en maak tijd en ruimte voor uzelf vrij.
Het is voor u interessant om gedurende enkele dagen te noteren welke regels u zichzelf oplegt en welke zaken u van uzelf moet doen.
Voorbeelden van regels:
– Ik moet doorgaan, ik moet op tijd komen, het huishouden moet op orde zijn, ik mag niemand kwetsen, ik moet voor anderen klaarstaan, ik moet gezond eten en ik moet een goede ouder zijn.
Onderzoek wat het met u doet: hoe streng bent u voor uzelf?
- Leren omgaan met stress:
Er zijn technieken om stress te verminderen, zoals ademhalingsoefeningen, meditatie, yoga of het beoefenen van een hobby die u ontspant. Dit zijn technieken die u op korte termijn kunnen helpen om op dat moment uw stress te verminderen. Als u werkelijke verandering wilt, is het belangrijk om u te richten op het verminderen van uw stress op de lange termijn. Met bijvoorbeeld het No Stress programma van Breinfijn leert u hoe u met stress omgaat. U leert welke regels u zichzelf hebt opgelegd, hoe u omgaat met stress en (onaangename) situaties en wat dit u oplevert. U leert niet meer tegen uw klachten te vechten en leert vaardigheden aan waardoor uw onrust, spanning en stressklachten verminderen.
U leert hoe uw stressniveau stijgt en hoe u het op de lange termijn verlaagt en laag houdt.
Overprikkeling kan een uitdaging vormen in uw drukke leven. Door uw rust te nemen, beter voor uzelf te zorgen en te leren omgaan met stress en onrust, kunt u overprikkeling verminderen en uw gezondheid verbeteren. Het is een persoonlijk proces dat zelfreflectie en actieve stappen vereist, waardoor u een evenwichtiger leven kunt leiden.
Wenst u overprikkeling te verminderen en te leren hoe u met stress kunt omgaan? Doe de quiz van Breinfijn om te ontdekken wat het beste bij u past.