Dit artikel is gebaseerd op een webinar “Laat stress en angst niet jouw jaar domineren” van Marlies voor Breinfijn.
Misschien begon dit jaar met een gevoel van opluchting. U voelde even rust in uw lichaam, uw hoofd was iets rustiger en u had het idee dat het dit keer anders zou zijn. Er was hoop, misschien zelfs vertrouwen. U maakte plannen, nam u zich voor het rustiger aan te doen en beter voor uzelf te zorgen.
En toch zit u hier nu. U merkt dat die onrust langzaam weer terugkomt. Uw hoofd voelt voller, uw lichaam sneller gespannen. Alsof uw systeem eerder reageert dan u zelf kunt bijhouden.
Wanneer onrust en spanning weer langzaam binnensluipen
U merkt het vaak niet meteen. Het begint subtiel. U wordt wakker met een licht gespannen gevoel in uw lichaam, nog voordat u echt ergens aan denkt. Uw ademhaling voelt oppervlakkiger, uw schouders zijn al iets opgetrokken. Gedurende de dag lijkt alles gewoon door te gaan, maar ondertussen staat uw systeem continu op scherp.
Misschien functioneert u overdag nog perfect. U doet wat er van u verwacht wordt, u bent er voor anderen, u houdt alles draaiende. Maar aan het einde van de dag, als het stiller wordt, voelt u pas hoe vermoeid u eigenlijk bent. Dan merkt u hoe vol uw hoofd is en hoe gespannen uw lichaam aanvoelt. Dat is vaak het moment waarop de onrust zich duidelijker laat voelen.
Dat u dit zo ervaart, zegt niets over uw motivatie of discipline. Het betekent niet dat u faalt of dat u het niet goed genoeg doet. Uw systeem reageert simpelweg vanuit een beschermingsmechanisme op langdurige belasting.
Stress en angst als signalen van een overbelast systeem
U voelt misschien hartkloppingen, een opgejaagd gevoel, spanning in uw spieren of een voortdurende alertheid. Dat kan verwarrend zijn, zeker als er geen duidelijke medische oorzaak wordt gevonden. Toch zijn dit reële signalen. Ze ontstaan niet zomaar.
Uw systeem probeert u veilig te houden. Wanneer spanning en druk zich opstapelen, gaat uw zenuwstelsel alerter reageren. Dat gebeurt automatisch en zonder dat u daar bewust voor kiest. Het is geen teken dat er iets mis is met u, maar een aanwijzing dat uw systeem al langere tijd te veel heeft moeten dragen.
Veel mensen denken op dit punt dat ze nog iets extra’s moeten doen om de situatie te verbeteren. Nog beter plannen, nog meer ontspannen, nog meer hun best doen om rust te voelen. Maar juist dat kan ongemerkt weer extra spanning opleveren, omdat uw systeem die pogingen ervaart als nieuwe druk.
Waarom controle en goede voornemens vaak extra spanning geven
Goede voornemens voelen in het begin vaak aangenaam. U ervaart grip, overzicht en controle. Uw agenda voelt gestructureerd, uw intenties zijn helder. Toch kan uw systeem dat anders ervaren. Waar u denkt: “ik wil rust”, hoort uw systeem vaak: “ik moet”.
Uw systeem reageert beschermend op alles wat als druk wordt ervaren. Nieuwe regels, nieuwe doelen en strikte afspraken met uzelf kunnen daardoor juist spanning oproepen. Niet omdat rust of zelfzorg verkeerd is, maar omdat de onderliggende boodschap voor uw systeem voelt als iets dat moet slagen.
Als die rust vervolgens niet komt, kan dat leiden tot frustratie en teleurstelling. U doet immers alles ‘goed’. En toch blijft de onrust terugkomen. Dat kan het gevoel geven dat u vastloopt, juist terwijl u zo uw best doet.
Wanneer angst en onrust ineens zonder waarschuwing opkomen
Misschien herkent u momenten waarop de onrust ineens lijkt te verschijnen, zonder duidelijke aanleiding. U zit rustig in de zetel en ineens voelt u spanning, duizeligheid of een golf van angst. Dat kan beangstigend zijn, juist omdat u geen directe reden kunt aanwijzen.
Uw systeem kiest deze momenten niet bewust uit. Vaak is dit juist het moment waarop er ruimte ontstaat om te voelen wat er al die tijd op de achtergrond aanwezig was. Overdag, wanneer u bezig bent, houdt uw systeem alles bij elkaar. Zodra het stiller wordt, komt die opgebouwde spanning naar voren.
Ook hier geldt: uw systeem reageert beschermend. Niet omdat er acuut gevaar is, maar omdat het lange tijd alert heeft moeten blijven.
Begrijpen is iets anders dan voelen
Veel mensen begrijpen rationeel inmiddels wel dat stress en angst signalen zijn. Toch blijft het lastig om daar op dat moment iets anders bij te voelen. Dat verschil tussen begrijpen en ervaren is belangrijk.
U kunt met uw hoofd weten dat u veilig bent, terwijl uw lichaam iets anders laat voelen. Dat betekent niet dat uw inzicht tekortschiet. Het toont aan dat uw systeem tijd nodig heeft om zich veilig genoeg te voelen om te ontspannen. Dat proces laat zich niet afdwingen en vraagt geen strijd.
Herstel begint niet met forceren, maar met ruimte om te begrijpen wat er gebeurt en waarom uw systeem zo reageert.
Erkennen wat er gebeurt zonder het te willen oplossen
Misschien voelt het spannend om niets te doen aan die onrust. De neiging om die onrust weg te werken is groot. Toch kan het helpen om eerst te herkennen wat er in uw lichaam gebeurt, zonder direct in actie te komen.
U merkt bijvoorbeeld spanning in uw borst of een onrustig gevoel in uw hoofd. In plaats van dat te bestrijden, kunt u opmerken: “Dit is mijn systeem dat op scherp staat. Het probeert me veilig te houden.” Dat alleen al kan de situatie verzachten, omdat u stopt met vechten tegen wat er is.
Dit betekent niet dat u opgeeft of alles zomaar laat gebeuren. Het betekent dat u ruimte creëert om anders te reageren, zonder uzelf te forceren.
Het is belangrijk om te weten dat wat u ervaart logisch is. U bent niet zwak, niet ongemotiveerd en niet gebroken. Uw systeem heeft lange tijd gedaan wat het kon om u te beschermen.
Het is veilig om dit stapsgewijs te onderzoeken en u hoeft dat niet alleen te doen. Als u merkt dat stress en angst veel ruimte innemen, kan begeleiding helpen om uw systeem opnieuw meer veiligheid te laten ervaren. Bij Breinfijn kunt u terecht binnen programma’s zoals no stress, angst & paniek of kalmeer je zenuwstelselwaarin u leert begrijpen wat er in u gebeurt en hoe u daar met meer rust en mildheid mee kunt omgaan.