U kunt op veel verschillende manieren last hebben van dwang en het kan uw leven behoorlijk op zijn kop zetten. In dit artikel gaan we hier dieper op in.
Wat zijn dwanggedachten
Dwanggedachten zijn storende, ongewenste gedachten die zich blijven herhalen. Deze gedachten kunnen heel verschillend zijn, maar ze zijn bijna altijd verbonden aan angst, zorgen die u hebt of ongemak dat u voelt.
Voorbeelden van dwanggedachten zijn:
- Controlegedachten: U kunt bang zijn dat u iets verkeerds hebt gedaan of zult doen. Bijvoorbeeld: u zorgen maken of u de deur niet goed hebt gesloten, het gas niet uit is of dat u per ongeluk iets verkeerds hebt gezegd.
- Gedachten over vuil of besmetting: U kunt gevoelig zijn voor vuil of ziekten. U kunt zich voortdurend zorgen maken over het aanraken van besmette voorwerpen of het oplopen van ziektes, ook als daar geen duidelijke reden voor is. (smetvrees)
- Onheilsgedachten: Deze gedachten gaan over alles wat mis kan gaan. U kunt bijvoorbeeld bang zijn dat u per ongeluk iemand zult verwonden of dat er een ramp zal gebeuren als u bepaalde handelingen niet uitvoert.
- Symmetriegedachten: U kunt een obsessie hebben voor symmetrie en evenwicht. U kunt zich zorgen maken of alles in uw omgeving perfect in balans is, en u kunt eindeloos herordenen en aanpassen totdat u tevreden bent.
Wat zijn dwanghandelingen
Dwanghandelingen, ook wel compulsies genoemd, zijn handelingen of rituelen die u steeds weer herhaalt om uw stress en angst te verminderen of te voorkomen. Deze handelingen kunnen vaak veel tijd kosten en zeer frustrerend zijn. Ze lijken zeer zinvol te zijn, maar bieden vaak slechts tijdelijk verlichting.
Voorbeelden van dwanghandelingen zijn:
- Herhaald controleren: U kunt steeds weer controleren of de deur op slot is, de oven is uitgeschakeld of de kraan is dichtgedraaid, zelfs als u er al zeker van bent dat u dit gedaan hebt.
- Herhaald schoonmaken: U kunt obsessief bezig zijn met schoonmaken en desinfecteren om uzelf te beschermen tegen besmetting of ziekte. (bv. smetvrees)
- Tellen: U kunt eindeloos tellen of bepaalde handelingen steeds herhalen.
- Ordenen of aanpassen: U bent constant bezig met het ordenen of aanpassen van voorwerpen of objecten. Bijvoorbeeld om ze in een bepaalde volgorde of symmetrie te krijgen.
- Vermijdingsgedrag: U kunt situaties of plaatsen gaan vermijden die uw angst of dwanggedachten triggeren.
Dwangstoornis en OCD
Door stress en angst (een overvloed aan emoties) kan uiteindelijk een dwangstoornis ontstaan. Wanneer u een bepaalde handeling uitvoert (schoonmaken, tellen of controleren), neemt de spanning tijdelijk af, waardoor het lijkt alsof de handeling de angst tegengaat. De klachten komen terug, u blijft de handelingen steeds weer herhalen en zo ontstaat een terugkerend probleem. U kunt dan last krijgen van OCD.
OCD staat voor obsessieve-compulsieve stoornis en is een dwangstoornis waarbij mensen last hebben van dwanggedachten en/of dwanghandelingen.
OCD geeft u de taak om alles te controleren, maar echte vrijheid komt pas
wanneer u loslaat…”
Dwang als een vorm van controle
Dwang wordt vaak ingezet als een controlestrategie om niet te hoeven voelen wat u op dat moment ervaart. Op momenten van stress, onrust, in lastige situaties, bij emoties, angst en paniek kunnen dwanggedachten en dwanghandelingen u een vorm van controle geven.
De rituelen die u uitvoert, kunnen u een gevoel van opluchting geven, maar dit is meestal van korte duur. Deze handelingen en gedachten zullen de spanning of uw angst meestal tijdelijk wat verlichten. Op de lange termijn levert het echter niets op. De klachten komen terug en nemen vaak toe. U blijft uw gedachten of handelingen herhalen, waardoor u in een vicieuze cirkel terechtkomt die moeilijk te doorbreken is.
Gevolgen van dwang
Dwanggedachten en dwanghandelingen kunnen grote problemen veroorzaken. Het kan u steeds meer tijd en energie kosten. U kunt er erg angstiger door worden, depressief raken, in een sociaal isolement terechtkomen en problemen ondervinden op het werk of in uw relaties. Als u last hebt van dwangklachten, hebt u vaak ook last van een negatief zelfbeeld.
Behandeling van dwangklachten
Als u last hebt van dwang, kan de situatie uitzichtloos lijken. Weet dat u dit echt kunt veranderen. U kunt dwangklachten als een gevolg zien. U zet dwanghandelingen in om een bepaalde angst (een overvloed aan emoties) onder controle te houden.
Als u dwang als een controlestrategie beschouwt, dan kan het vrij goed behandeld worden.
U richt zich niet op de dwanghandelingen zelf, maar op het algemeen verbeteren van uw copingvaardigheden. Als u leert om beter om te gaan met pijnlijke situaties in uw leven (alles wat voor u beladen is), hebt u de controlestrategie van dwang niet meer nodig.
Bij Breinfijn kunt u dit leren met het Breinfijn programma.
Dit programma is bedoeld voor mensen met angstklachten, eventueel in combinatie met paniekgevoelens of paniekaanvallen.
In dit programma leert u hoe u op de lange termijn uw angsten kunt loslaten, minder overspoeld wordt door angst en/of paniek en een gevoel van rust en overzicht krijgt.
U leert dus om uw angsten bij de kern aan te pakken (niet de situatie van overspoeling zelf) en hiermee om te gaan voor de rest van uw leven.
Wilt u van uw dwangklachten afkomen? Wilt u zich niet meer laten leiden door deze gedachten of handelingen, maar zelf weer de regie over uw leven nemen?
Volg dan het Breinfijn programma van Breinfijn en leer stap voor stap om uw klachten en de lading ervan te verminderen.