U wordt wakker en nog voor u goed en wel beseft welke dag het is, voelt u het al. Er zit spanning op uw borst of een knoop in uw buik. Uw ademhaling is hoger dan u zou willen en uw hoofd loopt al vooruit op wat er moet gebeuren. Er is nog niets gebeurd, maar ergens in u is al iets geactiveerd.
Misschien had u zich voorgenomen om het rustiger aan te doen. . U wilde rustiger worden, meer balans voelen, minder stress ervaren. In de eerste dagen leek dat zelfs te lukken. Er was hoop, ruimte, het idee dat u het dit keer anders zou doen. En toch merkt u nu dat de onrust weer terugkomt, alsof uw lichaam sneller reageert dan u kunt bijhouden.
Wanneer de dag met spanning en onrust begint
U opent uw ogen en u voelt direct dat uw hart iets sneller klopt. Uw hoofd begint lijstjes te maken: wat moet er vandaag gebeuren, wat mag er niet misgaan, hoe houdt u het overzicht. Tegelijk hoort u misschien een streng stemmetje dat zegt dat u niet zo snel gestresseerd moet zijn.
Die lichamelijke reactie komt vaak eerder dan uw gedachten. Uw lichaam is alert, nog voor u hebt besloten dat de dag druk zal zijn. Dat kan verwarrend zijn, zeker als u het gevoel hebt dat u alles net goed probeert te doen.
Misschien hebt u uw agenda beter gepland, meer rustmomenten ingepland, vaker aan yoga gedaan of bewuster ademgehaald. Toch merkt u dat de spanning zich niet zomaar laat onderdrukken. Dat kan aanvoelen als falen, terwijl het in werkelijkheid iets anders aantoont.
Stress als beschermende reactie
U voelt hartkloppingen, een gejaagd gevoel, vermoeidheid of pijnklachten. Soms komen daar concentratieproblemen of duizeligheid bij. Het kan zelfs omslaan in angst of paniek. Overdag functioneert u misschien nog prima, u doet wat er van u verwacht wordt, maar vanbinnen blijft er een constante druk aanwezig.
Uw zenuwstelsel wordt geactiveerd zodra het drukte waarneemt, zelfs als u dat nog niet bewust beseft. Dat gebeurt automatisch. Het is geen bewuste keuze en het zegt niets over uw motivatie of discipline. Het is een reactie die ooit nuttig was en die nog steeds bedoeld is om u veilig te houden.
Dat systeem is erg nuttig als u plotseling moet remmen voor een auto op een zebrapad. Dan wilt u dat uw lichaam snel reageert. Het wordt alleen belastend wanneer die alertheid blijft aanhouden, ook op momenten waarop er geen direct gevaar is.
De cirkel van controle en spanning
Misschien herkent u dat u probeert grip te krijgen op die klachten. U gaat uw lichaam scannen, controleert uw hartslag, let op uw ademhaling. Of u besluit nog strenger te plannen, nog meer rust te creëren, nog beter uw best te doen.
Aanvankelijk lijkt dat soms te helpen. U voelt even meer controle. Maar er komt ook een moment waarop het niet werkt. U zit in de zetel na een lange dag en ineens overspoelt de spanning u alsnog. Of u merkt tijdens een ontspannen moment dat u toch onrust voelt.
Wat dan vaak gebeurt, is dat u uzelf gaat beoordelen. Vandaag ging het beter, gisteren slechter. U vergelijkt, analyseert en probeert het opnieuw anders te doen. Zo ontstaat er een cirkel waarin u steeds harder probeert te voorkomen wat u net wilt vermijden.
Uw lichaam leert ondertussen dat er blijkbaar iets is waarop het alert moet blijven. Zelfs positieve aandacht, zoals veel bezig zijn met ontspanning vanuit controle, kan onbedoeld extra druk geven. Voor een gevoelig systeem voelt een “ik moet rustiger worden” al snel aan als een nieuwe verplichting.
Angst zonder duidelijke gedachte
Er zijn momenten waarop u allerlei gedachten hebt over wat er mis kan gaan. Maar er zijn ook momenten waarop de angst er ineens is, zonder duidelijke aanleiding. Uw hart gaat sneller, uw ademhaling verandert, u voelt zich misselijk of duizelig, terwijl u rationeel weet dat u gewoon thuis in de zetel zit.
Dat verschil tussen begrijpen en ervaren kan frustrerend zijn. Met uw verstand weet u dat er geen direct gevaar is. Toch reageert uw lichaam alsof er wel iets op het spel staat. Dat betekent niet dat u het verkeerd aanpakt of dat u zwak bent. Het toont aan hoe automatisch deze reacties verlopen.
Soms slaat u zelfs hele denkstappen over. Er is geen uitgebreide rampgedachte, maar u voelt direct de lichamelijke reactie. Net dat maakt het verwarrend, omdat u geen duidelijke oorzaak kunt aanwijzen.
Waarom harder werken niet helpt bij spanning
U hebt misschien al van alles geprobeerd. Minder piekeren, beter plannen, meer ontspanning, uzelf toespreken dat het wel meevalt. En als het dan niet lukt, ontstaat er teleurstelling of boosheid. U doet toch alles goed, waarom verandert er niets?
Het is begrijpelijk dat u dan denkt dat u nog meer discipline nodig hebt. Dat u er gewoon even doorheen moet. Maar als dit al jaren speelt, hebt u waarschijnlijk al vaker doorgezet dan goed voor u was. Harder werken tegen stress of angst wakkert vaak net de spanning aan die u probeert te verminderen.
U kunt deze reactie niet wegdenken en ook niet oplossen met alleen positieve gedachten. Het is geen kwestie van een trucje of een snelle oplossing. Wat hier nodig is, is eerst begrijpen wat er gebeurt wanneer uw systeem wordt geactiveerd.
Anders kijken naar stress en angst
Misschien bent u gewend om stress en angst te zien als iets wat weg moet. Als vijanden die uw jaar domineren. Maar wat als u ze ziet als signalen? Signalen dat er iets in u wordt bewaakt.
Uw systeem probeert u te beschermen, vaak op basis van ervaringen uit het verleden. Dat kunnen grote of kleine ervaringen zijn, recente of oude. Uw zenuwstelsel is opgebouwd uit alles wat u hebt meegemaakt. Het leert daarvan en reageert daarop, vaak zonder dat u zich daarvan bewust bent.
Dat betekent niet dat u alles uit uw verleden opnieuw hoeft door te nemen. Het betekent wel dat u kunt erkennen dat deze reactie ergens vandaan komt en dat ze niet zomaar uit de lucht valt. Het is een automatische beschermingsstand.
Van vechten naar opmerken
Wanneer u spanning voelt, is de neiging groot om het meteen te willen oplossen. U wilt het wegduwen, analyseren of controleren. Maar net dat vechten kan het vuur aanwakkeren.
Wat kan helpen, is eerst opmerken wat er gebeurt. Zonder het direct te willen veranderen. U voelt de spanning op uw borst of de druk in uw hoofd en u merkt het op. Niet om het goed te keuren of op te lossen, maar om te zien wat er gebeurt.
Dat vraagt oefening en herhaling in kleine, dagelijkse momenten. Niet alleen op het moment dat u volledig overspoeld bent, maar net in de subtielere signalen die daaraan voorafgaan. Zo kan er langzaam iets veranderen in de lading van wat u voelt.
Misschien verdwijnt stress niet volledig uit uw leven. Dat hoeft ook niet. Het leven bevat nu eenmaal spanning en uitdagingen. Wat wel kan veranderen, is de mate waarin het u overneemt en uitput.
Als u herkent dat uw lichaam vaak eerder reageert dan uw hoofd, dan toont dat vooral aan hoe alert uw systeem is geworden. U doet het niet verkeerd en u bent niet de enige die hiermee worstelt. Deze reacties zijn menselijk en begrijpelijk.
Als u merkt dat u hierin begeleiding kunt gebruiken, kunt u rustig een programma overwegen zoals no stress, angst & paniek of kalmeer je zenuwstelsel van Breinfijn. Enkel wanneer en als dat voor u gepast is.