In de huidige maatschappij worden we voortdurend blootgesteld aan een overvloed aan prikkels. Er is een constante stroom van informatie, geluiden, lichten en sociale interacties en dit kan soms overweldigend zijn voor ons brein.
Mensen staan er echter minder bij stil dat vooral het mentale aspect voor een overprikkeld brein zorgt. In dit artikel gaan we hier dieper op in, lichten we de bijdragende factoren toe en bespreken we manieren om een overprikkeld brein te kalmeren.
Wat is een overprikkeld brein?
Een overprikkeld brein wordt veroorzaakt wanneer u meer prikkels ontvangt dan uw brein kan verwerken. Wanneer het gaat over informatie en prikkels, zullen mensen dit snel herkennen.
Het mentale aspect is minder bekend. Veel mensen drukken continu het gaspedaal van hun autonome zenuwstelsel. Door continu ‘aan’ te staan loopt uw vat langzaam vol en dat hebben we vaak niet eens in de gaten. Dit kan maanden, jaren en soms een leven lang duren.
Jarenlang piekerenen u zorgen maken over situaties veroorzaakt stress voor uw lichaam.
Het is een controlestrategie om een bepaalde negatieve of vervelende situatie enigszins onder controle te krijgen.
Dit geldt ook voor het analyseren van situaties, emoties of gedrag en doemdenken. Het hebben van veel gedachten, het druk hebben in ons hoofd of bezig zijn met wat anderen van u denken zijn ook stresssignalen voor uw zenuwstelsel, waardoor u ‘aan’ staat. We hebben ons deze strategieën in de loop van ons leven zo eigen gemaakt dat we niet eens beseffen hoeveel ze ons kosten en dat ze ons eigenlijk niets opleveren.
Een overprikkeld brein kan leiden tot een gevoel van overweldiging, angst, vermoeidheid en u kunt meer moeite hebben om informatie te verwerken.
Mensen met een overprikkeld brein kunnen moeite hebben om zich te concentreren en ervaren meer stress. Hierdoor kunnen ook uw lichamelijke klachten en de focus hierop toenemen. Wanneer uw vat volledig vol is, bent u mentaal en fysiek volledig uitgeput en spreken we van een burn-out.
Wilt u meer weten over hoe dit werkt? Bekijk dan via deze link de video van Breinfijn over het legen van je emmertje.
Geschreven door
Tessa in ’t Veld, therapeutisch hulpverlener.
Tessa heeft 20 jaar gewerkt als begeleider, maatschappelijk assistent en casemanager in de geestelijke gezondheidszorg.Ze heeft veel ervaring en kennis opgedaan binnen het werken in verschillende settings. Door vooral naast de cliënt te staan heeft ze veel mensenkennis opgedaan en verbinding met de medemens voorop staan. Bij Breinfijn is ze gericht op angst, paniek en (chronische) stress klachten.
Welke factoren dragen bij aan een overprikkeld brein?
De meest voorkomende factoren, die we bij de deelnemers van Breinfijn zien:
- Stress:
(Chronische) stress is een belangrijke factor bij het ontwikkelen van een overprikkeld brein. Stress is een reactie op een bedreigende situatie voor u. Dat hoeft niet groot te zijn, dat kan heel klein zijn. Te laat komen, onverwacht bezoek krijgen of iets vergeten, kunnen al een stressvolle situatie voor u zijn. Wanneer u langdurig en vaak stress ervaart, worden stresshormonen aangemaakt (cortisol). Dit kan tot verschillende klachten leiden, de gevoeligheid voor prikkels verhogen en de veerkracht van het brein verminderen.
- Vechten tegen uw klachten:
Strategieën zijn niet voor niets ontstaan, dit heeft een doel gehad. Namelijk het niet hoeven voelen wat een negatieve of lastige situatie of emotie met u doet. En om de spanning die het u oplevert te verminderen.
Piekeren (over de toekomst), analyseren, rumineren (focus op u slecht voelen) en doemdenken zijn hier voorbeelden van.
Ook het zoeken van afleiding, verdoven, vermijden en controle zijn manieren om te vechten tegen wat er speelt. Alles om ervoor te zorgen dat u niet hoeft om te gaan met wat u eigenlijk voelt en ervaart.
- Niet-helpende strategieën:
Bovengenoemde strategieën kunnen op korte termijn even helpen om de spanning te verminderen, maar ze keren terug en vaak zijn de klachten dan zelfs toegenomen. We spreken van het boemerangeffect. We proberen er alles aan te doen om de boemerang (onze lastige situaties/gevoelens) zo hard en ver mogelijk weg te gooien. Het effect is dat hij ver weg vliegt, maar net zo hard weer bij u terugkomt. Hoe hard u ook uw best doet, het zal niet verdwijnen tot u er echt iets aan doet.
- Angst en paniek:
Angst en paniek zijn continue stresservaringen voor het lichaam. Het is een reactie op een bedreigende situatie voor u en dit kan van alles zijn. Bijvoorbeeld feedback ontvangen, iets verkeerd doen, conflicten, niet weten wat u moet doen of angst voor bepaalde situaties (sociaal, autosnelweg of spinnen/insecten).
Het kunnen ook angsten over uzelf zijn, heel kleine dingen die we niet beseffen. Bijvoorbeeld: u bent niet goed genoeg, u faalt, u doet het niet goed, u bent het niet waard, enzovoort.
Hoe kunt u een overprikkeld brein verminderen?
Als u op het internet zoekt, vindt u allerlei tips. Voorbeelden zijn mindfulness, meditatie, ademhalingsoefeningen en beperk uw technologiegebruik. Dan gaat het veelal over tips die op korte termijn kunnen helpen om uw brein wat meer tot rust te laten komen.
Als jij echte verandering wil om je overprikkelde brein te verminderen en je emmertje te legen dan is het goed om te kijken hoe je vaardigheden kunt aanleren die je op de lange termijn helpen. Bij Breinfijn leer je omgaan met stress, angst en onrust.
U ontdekt wat uw strategieën zijn om met lastige situaties of gevoelens om te gaan en wat ze u opleveren. U leert wat uw onderliggende angsten zijn en hoe u beter voor uzelf kunt zorgen. U leert dat u niet meer hoeft te vechten, u vergroot uw zelfvertrouwen en leert hoe u situaties, angst en emoties minder lading kunt geven, waardoor u meer rust zult ervaren.
Wilt u gaan voor echte verandering en de vaardigheden voor de lange termijn aanleren?
Doe dan de quiz van Breinfijn om te ontdekken wat het beste bij u past.