Smetvrees, ook wel bekend als een dwangmatige reinigingsstoornis of OCD (Obsessive-Compulsive Disorder) met betrekking tot hygiëne, is een psychische aandoening waar wereldwijd miljoenen mensen mee te maken hebben.
Het betreft een aandoening die gekenmerkt wordt door een overmatige angst voor vuil of besmetting en een dwangmatige behoefte om obsessief schoon te maken.
Mysofobie, wat is het?
Smetvrees, ook wel mysofobie genoemd, is een angststoornis waarbij mensen obsessieve gedachten en angsten ervaren met betrekking tot besmetting en hygiëne.
Deze angst kan voortkomen uit de vrees voor ziekte, infecties of het verspreiden van ziektekiemen.
Mensen met smetvrees voelen een overweldigende drang om hun omgeving en zichzelf voortdurend schoon te houden om de angst voor besmetting te verminderen.
– Een voorbeeld: elke 30 minuten tweemaal uw handen wassen.
“Smetvrees maakt van normale handelingen een bron van angst en stress”.
Geschreven door
Drs. Rosalie van Gils, psychologe
Breinfijn is opgericht door Rosalie van Gils.
Zij studeerde psychologie aan de Universiteit van Tilburg en de Universiteit van Madrid (Spanje). Rosalie heeft zich gespecialiseerd in een breed scala aan angstproblematieken, paniekaanvallen en chronische stressklachten. Deze klachten gaan vaak gepaard met lichamelijke spanningsklachten.
Hoe herkent u smetvrees?
Het herkennen van mysofobie kan soms lastig zijn, omdat iedereen wel eens de behoefte heeft om schoon te blijven. Hier zijn enkele signalen en symptomen die kunnen wijzen op smetvrees:
- Overmatig schoonmaken: Mensen met smetvrees kunnen herhaaldelijk hun handen wassen, douchen of schoonmaken, vaak veel vaker dan nodig is. Bijvoorbeeld driemaal per dag douchen.
- Angst voor besmetting: Zij hebben een intense angst om besmet te raken door ziektekiemen of vuil, zelfs in situaties waarin het risico minimaal is.
- Dwanggedachten: Zij hebben constant obsessieve gedachten over vuil, bacteriën of ziekte.
- Vermijdingsgedrag: Zij vermijden situaties of plaatsen die zij als vies of besmet beschouwen. Bijvoorbeeld niet naar het huis van anderen gaan of niet buitenshuis eten.
- Negatieve impact op het dagelijks leven: Smetvrees kan leiden tot aanzienlijke stress en het dagelijks functioneren belemmeren. Men is continu bezig in het hoofd met hoe men dingen doet en waar de gevaren zouden kunnen liggen.
Gevolgen van smetvrees
Mysofobie is geen ziekte. Ook niet als men eraan lijdt in een ernstige vorm.
Het is een extreme angst die in het leven is ontstaan door ervaringen die men heeft opgedaan en die een cluster hebben gevormd in het brein.
Dit cluster wordt continu getriggerd door nieuwe ervaringen, wat zorgt voor een reactie. Een stemming, emotie, angst, paniek en/of gedrag waar men last van heeft.
Door de jaren heen heeft men geleerd om hierop te reageren. Bijvoorbeeld door te verdoven, af te leiden, te vermijden of te controleren (bijvoorbeeld controle door veel schoon te maken om te voorkomen dat dingen vies worden of men besmet raakt, of bijvoorbeeld het vermijden van situaties zodat men nergens mee in aanraking komt wat men niet wil).
Er kan een dwangmatige behoefte ontstaan die uiteindelijk vaste rituelen worden en op korte termijn controle en veiligheid lijken te bieden.
De constante angst voor besmetting en de dwangmatige reinigingshandelingen kunnen grote gevolgen hebben:
- Sociale isolatie: Mensen met smetvrees kunnen sociale activiteiten vermijden uit angst voor besmetting of de angst om anderen te besmetten.
- Psychische stress: De continue angst en obsessieve gedachten kunnen leiden tot extreme stress, angst en zelfs depressie. stress, angst en zelfs depressie.
- Beperkte levenskwaliteit: Het constant schoonmaken en vermijden van bepaalde situaties kan de levenskwaliteit aanzienlijk verminderen.
- Relatieproblemen: Smetvrees kan ook leiden tot conflicten en problemen binnen relaties en gezinnen.
“Mysofobie is het streven naar perfectie in een wereld vol imperfecties”.
Op het moment zelf lijken de dwanghandelingen te helpen. Men gaat schoonmaken en voert rituelen uit waardoor de spanning op dat moment afneemt.
Maar die spanning keert terug, vaak veel erger dan voorheen, en men is weer terug bij af. Men belandt in een neerwaartse spiraal die moeilijk te doorbreken is.
Door de dwanghandelingen uit te voeren, hoeft men niet geconfronteerd te worden met wat men daadwerkelijk voelt. Vaak komt dit voort uit een angst die daaronder ligt, zonder dat men zich hiervan bewust is.
Voorbeelden van onderliggende angsten kunnen zijn:
- Ik ben zwak
- Ik faal (als persoon)
- Ik mag er niet zijn
- Ik ben niet goed genoeg
- Ik kan het niet aan
Hoe kan mysofobie behandeld worden?
Het goede nieuws is dat hier iets aan gedaan kan worden!
Veel hulpvormen richten zich vooral op een korte termijn oplossing, namelijk het wegnemen van het nare gevoel of de nare gedachte. Helaas keert de klacht dan vaak terug en heeft men er zelfs regelmatig nog meer last van dan voorheen.
Bij Breinfijn bieden wij verschillende cursussen en programma’s aan waarbij men werkt aan structurele verandering op de lange termijn.
Bijvoorbeeld het Breinfijn Programma, bedoeld voor mensen met angstklachten, eventueel in combinatie met paniekgevoelens of paniekaanvallen.
In dit programma leert men hoe men op de lange termijn angsten kan loslaten, minder overspoeld wordt door angst en/of paniek en een gevoel van rust en overzicht krijgt. Men leert angsten bij de kern aan te pakken (niet de situatie van overspoeling zelf) en hiermee om te gaan voor de rest van het leven.
Dit programma is geschikt voor mensen met algemene angsten, voortkomend uit (lichamelijke) klachten, maar ook vliegangst, zoals pleinvrees, hypochondrie, emetofobie (angst voor overgeven) en natuurlijk mysofobie, oftewel smetvrees.
Wilt u uw leven niet langer laten leiden door smetvrees of een andere angst? Dan is het aanbod van Breinfijn zeker iets voor jou.
Doe nu de quiz om te ontdekken wat het beste bij u past!